ایران سرزمین من

اي بهشت عاشقان

اي ديار جاودان

چل چراغ آسمان

در كنار ما بمان

اي سرزمين خوب من

اي وطن

اين هفته هم بد نيست چند رهنمود از نكات سفر را با هم بخوانيم  و به آن عمل كنيم . 1- از ساكنين محلي به عنوان راهنما استفاده كنيد. 2- اصول اخلاقي مناسب محلي را فرا گيريد . 

3- به فرهنگ محلي احترام بگذاريم . 4- توجه داشته باشيد كه مردم منطقه مورد بازديد شما اغلب تصورات زماني و الگوهاي فكري متفاوتي با شما دارند و اين صرفا" به معناي متفاوت بودن است نه به معناي پست تر بودن .

در تاريخ 19 شهريور ماه درمسيربرگشت مان از جلفا ، يكراست به سمت روستاي كندوان حركت كرديم .

 اين روستا در فاصله ۲۲ کیلومتری جنوب شرقی اسکو و ۶۲ کیلومتری شهر تبریز در میان دره ای سرسبز و باصفا جا خوش كرده .

از پیچ جاده که میگذری ناگهان با یکی از شگفت انگیز ترین روستاهای ایران روبرو میشوی .

 روستای کندوان با خانه های هرمی اش در دل صخره های سنگی و سخت کوه سهند و با پنجره های کج و کوله و رنگیش پیشینه ای ۸۰۰ ساله دارد.

روستایی که در طی قرنها مامن فرهادان گمنام کوه کنی بوده که بی نام و نشان این کوه های سربه فلک کشیده سهند را با دستانی خالی تراشیده اند تا امروز برای ما ایرانیان مظهر افتخاری به حساب آید که صاحب یکی از شگفتیهای دنیا هستیم. 

واژه کندوان از لفظ کندو میاید که به نوع معماری خانه های روستا برمیگردد . این خانه های کله قندی همچون سلولهای کندو زنبورعسل ساخته شده اند .

البته فرم اولیه آنها به صورت طبیعی و بر اثر فوران آتشفشانهای کوه سهند ایجاد شده که این گدازه ها بر اثر قرنها برروی هم سرد و سخت و  کله قندی شده اند.

وجود چشمه های زیبای آب معدنی برای بیماران کلیوی و آرامش و سکوت کوهستان به اضافه هوای بسیار پاک  ٬گردشگران بسیاری را سالانه به سوی  این محل می کشاند.

مراتع سرسبز عشایری فضای مناسبی را برای پرورش زنبور عسل و کشت گیاهان دارویی فراهم کرده که همین یک نوع محل درآمدی برای روستاییان محسوب میشود.  

معماری این ساختمانها به قرن ۷ و ۸ میلادی میرسد اما پروفسور دیوید رول باستان شناس مشهور انگلیسی قدمت کندوان را به دوره غارنشینی نسبت میدهد.

نخستین جامعه انسانی پس از حمله مغولها و در قرن ۷ بود که از سمت روستای حیله ور به اینجا کوچ کردند.

 کندوان ، سومین روستای صخره ای جهان است که دوتای دیگر، یكي در کاپادوکیای ترکیه و دیگری در داکوتای آمریکاست .

 اما این روستا تنها روستای صخره ای جهان است که هنور مردم در آن ساکنند و زندگی درآن جریان دارد.

امروزه ساکنان این روستا بیش از ۱۰۰ خانوار هستند که جمعیتی حدود ۷۰۰ نفر را شامل میشود.

داخل خانه ها کوچک و ساده اما تمیز است. هر کدام به فراخور صاحبش چند اطاق کوچک دارد که با طاقچه و پرده و چند پشتی تزیین گشته است.

خانه ها عموما چند طبقه هستند. طبقه اول برای آغل حیوانان تعبیه شده و طبقه بعدی برای سکونت آماده میشود.

 خانه ها مانند روستاهای تپه ای ٬ به صورت پلکانی هستند و کوچه های باریک با شیب تند ، آنها را به هم متصل میکند.

ورودیه هر خانه برای بازدید نفری ۲۰۰ تومان است! بدین ترتیب صاحب خانه با خوش رویی شما را وارد حریم خصوصیش کرده و توضیحات و اطلاعات لازم را ادا میکند.

ویژگی سکونت در دل سنگها این است که در تابستان خنک و در زمستان تا حدودی گرم میماند. البته کندوان زمستاني سرد و طولانی دارد به طوریکه فصل توریستی آن تنها از بهار شروع شده و تا اوایل پاییز ادامه میابد. 

آیا میدانید که درروستاي کندوان هتلي زيبا در داخل صخرهها ايجاد شده است؟  یکی از بزرگترین جاذبه های توریستی این دهکده زیبا ٬ هتل لاله کندوان است.

این هتل سومین هتل صخره ای جهان است و باعث شده تا توریستهای زیاد خارجی برای سکونت در این روستای آرام و در دل صخره های پر از انرژی به این هتل بیایند تا جاییکه معمولا از ماه ها قبل اطاقهای آن رزرو مبیاشد.

نماي بيروني اطاقهاي هتل صخره اي كندوان

این هتل  سال‌ها پیش فقط شامل چند خانه صخره‌ای بود که با تراشیدن و شکل دادن آنها توسط کارگران بومی و غیربومی درمدت 8 سال به این زیبایی درآمده است.

هتلی با شبی 120 تا 250 هزار تومان برای يك اطاق دو تخته .  ورودی این هتل فقط جهت بازديد از اتاقها ، نفري 5 هزار تومان بی‌برو و برگرد ميباشد.

البته نترسيد !!! شما اگر مايل به ديدن نماي داخلي آن هستيد ميتوانيد با پرداخت 1500 تومان در رستوران اين هتل يك قوري چاي داغ و قند پهلو سفارش دهيد و كمي هم استراحت كنيد و از نماي داخل اين رستوران نيز ديدن كنيد .

اي وطن ، اي مادر تاريخ ساز

اي مرا بر خاك تو روي نياز

اي كوير تو بهشت جان من

عشق جاويدان من ايران من 

در چهارمين روز سفر به شمال غرب ايران پس از استراحت در جلفا به سمت کلیسای سنت استپانوس در 16 کیلومتری غرب جلفا

و به فاصله ی 3 کیلومتری کرانه جنوبی ارس و در روستای متروکه ای به نام دره شام قرار دارد حركت كرديم . 

در 5 كيلومتري جلفا به كاروانسرايي قديمي به نام خواجه نظر كه در حال تعمير و مرمت بود برخورد كرديم . تاورنيه فرانسوي اين كاروانسرا را ديده و مي نويسد :

 

خواجه نظر يكي از ارامنه ي معتبر بوده و چون در تجارت ترقي كرد و نزد شاه عباس كبير و جانشين او شاه صفي اعتبارات حاصل نمود ، او را كلانتر ملت ارامنه كردند 

و به افتخار وطن اصلي خود جلفا ، كاروانسرايي بزرگ در آنجا بنا كرد   .پس از چند كيلومتر ديگر به كليساي زيبا و سنگي وانت سنت استپانوس رسيديم .

 نام کلیسا گرفته شده از نام استپانوس ، شهید اول راه مسیحیت می باشد و به علت استقرار آن در روستای دره شام به این نام نیز خوانده می شود. ( استپانوس در 26 دسامبر سال36 میلادی در اورشلیم توسط یهودیان سنگسار شد و به شهادت رسید ) 

این کلیسا از لحاظ اهمیت در مقام دوم و بعد از قره کلیسا در استان آذربایجان غربی قرار دارد. درباره تاریخ بناى کلیسا، اظهارات گوناگونى ابراز شده است. 

عده اى آن را از بناهاى اوائل مسیحیت، مى دانند برخى چون تاورنیه بناى آن را به دوره صفویه نسبت مى دهند. در حالى که شیوه معمارى بنا،مصالح ساختمانى رنگین و تزئینات مفصل و زیباى آن مؤید این مطلب است که کلیسا در بین قرن چهارم تا ششم هجرى ساخته شده است

این کلیسا در محوطه اى محصور از درختان و دره سرسبزى واقع شده و حصارى سنگى که بنا را احاطه نموده دور تا دور آن كشيده شده  است .

كه با هفت برج نگهبانى استوانه اى شكل و سنگى ، شبیه دژهاى مستحکم دوره ساسانى و قرون اولیه اسلام احاطه شده است. درباره تاریخ بناى این کلیسا که یکى از شاهکارهاى معمارى است ، مطالب مختلفى نوشته شده است .

صدها سنگ نبشته به زبان ارمنى در داخل و خارج بنا نصب شده است که اگر این سنگ نبشته ها به زبان فارسى ترجمه گردد بانى و معمار و تاریخ بناى کلیسا حتى قسمتهایى از تاریخ اقوامى که در این سرزمین مى زیسته اند ، روشن خواهد شد.

کتیبه اى از سنگ ماسه اى سرخ رنگ به خط نستعلیق بر بالاى در ورودى و زیر طاق مدخل کلیسا به چشم مى خورد  که مورخ به سال ۱۲۴۵ هجرى قمرى مبنى بر خرید قریه دره شام جلفا توسط عباس میرزا ناب السلطنه فرزند فتحعلیشاه از مجبعلى بیگ نخجوانى به مبلغ سیصد تومان و وقف آن به کلیساى سنت استپانوس است.

متن کتیبه:
بسـم الله الـرّحمـن الـرّحیـم و هـو قـدیــم .
درعصرسلطنت اعلی حضـرت قـدر قدرت ، قضـا تؤامان ، سکنـدر حشمت، دارا دربان ، نواب اشرف ، حضرت نایب السلطنة العلیة ، عبـاس میـرزا ، ارواحنـا فـداه که خلـف ارشــد نـامـــدار جمجـاه ، ظل الله ، فتحعلیشاه قاجار است

اوجاق دانيال

ابقی الله عمره و سلطنة و ادام الله ملکـه که مرحمـت بی نهایت در باره کمترین دعاگـو سرکیـس ولـد استپــان خلیفه جلفای من قراء نخجـوان داشت ، و گویا که حسن خدمـت کمترین در پیشگـاه حضـور والا جلــوه گر شده بود ،

 بنابر این قـریه دره شام را در تاریخ سنه 1246 به این کمتـرین که دعا گـوی دولت ابـد مدت شـاهی بـودم تیـول مرحمـت فــرمـودند که صرف اوجاق دانیـال (ع) نمـایم و دعــا گـوی عمــر و دولــت شــاه و شاهـزاده و امیـر زاده ها باشم.

 در تــاریـخ سنــه 1246 قـریــه دره شـام را از عـالیجـــاه مجبعـلی بیـگ نخجـوانی به مبلغ سه صـد تومان گـرفتـه ، وقف اوجـاق دانیــال (ع) ساختیم، که هر کس در این مقـام مبارک بعـد از این خلیفـه بوده باشد اولاً به دولت شاه ایران واجب است دعا نماید.

ثانیاً لعنت خدا و نفرین رسول بر آن کس شود کــه ایـن قـریـه را بفـروشد و یا به بیـع گذارد وصرف اوجاق ننماید. " کتبه علی اشرف نخجوانی سده 1247 "

نقش برجسته هایى از حواریون و قدیسین و فرشتگان بر روي ديوارهاي كليسا ديده ميشود . تصور نمى رود بتوان حق توصیف طرح هاى زیبا و جالب توجه این گنبد، نقش برجسته ها، سنگ نبشته ها، مجسمه ها، ظرائف هنرى و معمارى گنبد را در این مختصر ادا نمود.

اجاق دانیال، تالارى است متصل به دیوار شمالى کلیسا که ۶ متر عرض و قریب ۲۰ متر طول دارد و به سه قسمت مساوى تقسیم مى شود    ۱- اوجاق دانیال که به وسیله دیوار از تالار جدا شده و به نام دانیال از قدیسین قرن پنجم میلادى معروف است.

۲- تالار اجتماعات در وسط قرار گرفته.   ۳- محل غسل تعمید در انتهاى شرقى تالار واقع است که در آن سکوى بلندى به چشم مى خورد که میز سنگى غسل تعمید در وسط آن نهاده شده است.

دیرى در کنار کلیسا وجود دارد که در چهار طرف آن اتاقهایى وجود داشته که طبقه فوقانى آن جهت استراحت مسافرین و زائرین و طبقه زیرین محل اصطبل چهار پایان آنان بوده است. این دیر فعلا در دست تعمیر است.

در کل منطقه ارامش بسیار عمیقی حاکم است و بنای تمام سنگی ساختمان های کلیسا و شیوه معماری بسیار اصیل آن بیننده را به اعماق تاریخ می برد و بدون اغراق باید بگویم از هر دین و مذهبی که باشی اینجا حس اصیل آدمیت و یکتا پرستی از هر حسی پر رنگ تر وعمیق تر است.

این کلیسا مورد احترام تمام مسیحیان و تقریبا تمامی ادیان است اما در واقع به شاخه خاصی از مسیحیان که گریگوری نامیده می شوند و ساکن ارمنستان هستند تعلق دارد.

بنای کلیسا از سه قسمت مشخص تشکیل شده است نماز خانه اصلی و اجاق دانیال، کلیسای قدیمی و برج ناقوس، وانک یا حوزه علمیه.

برج ناقوس كه اكنون با داربست هاي فلزي سر پا نگهداشته شده است ، يكبار نيز در زمان عباس ميرزا بازسازي و مرمت گرديده است .

متاسفانه ناقوس برج توسط ایتالیایی ها برای مرمت برده شده اما برگشتی در کار نبوده.

در حقيقت اين بنا كتاب گوياي تاريخ است . پس اگر به جلفا سري زديد حتما" از ديدن اين كليسا خود را محروم نكنيد .

وطن يعني سرود پاك بودن

نگهبان تمام خاك بودن

وطن يعني نژاد آريايي

نجابت ، مهرورزي ، باصفايي 

در روز 18 شهريور 88 در ادامه سفر به خطه شمال غرب ايران و پس از بازديد از قلعه بابك به سمت جلفا حركت كرديم . يعني از طريق جاده اي كوهستاني و پرپيچ و خم  كه ما را از شهرستان كليبر تا روستاي اسكانلو راهنمايي مي كرد .  

در اسكانلو اگر به سمت راست ادامه مسير دهيد مستقيم به سمت پارس آباد مغان و سپس بيله سوار رهسپار خواهيد شد ولي براي رسيدن به جلفا بايستي از مسير سمت چپ استفاده كنيد . 

مسير زيبايي كه بايستي از كنار رودخانه ارس ادامه مسير دهيد . اين مسير در عين حال كه بسيار زيباست، بسيار خطرناك نيز ميباشد  

 و بايستي بسيار هوشيارانه و با دقت رانندگي نمود . از يك طرف كوهستاني سنگي ، صخره اي و ريزشي و از طرف ديگر دره هايي كه به رود ارس منتهي ميشود .  

ارس نام رودخانه‌ای نسبتاً پرآب و خروشان است كه از كشور تركيه سرچشمه مى گيرد و حدود۴۵۰ كيلومتر از مرز آبى كشور ما با كشورهاى آذربايجان و ارمنستان را تشكيل مى دهد. 

پل قديمي خدا آفرين

در همان ابتداي مسير بسمت جلفا ، پل قديمي خدا آفرين در كنار سد خاكي خدا آفرين ديده مي شود . متاسفانه سد خداآفرین در حالی آبیگری شد که هنوز کاوش های باستان شناسی لازم و کافی در محوطه ی آن انجام نشده بود .

 به گفته يك پژوهشگر باستانی شناسی : تمامی محوطه های تاریخی آن منطقه در پی آبگیری سد غرق شدند و اما پل های تاریخی خداآفرین چه غریب ایستاده اند! نه کتیبه ای! نه نوشته ای!  

سرزمين ارمنستان در آنسوي ارس

هر ايراني كه از كنار رود ارس مي گذرد ، چشمهايش با ديدن سرزمينهايي كه روزي متعلق به ايران بوده و حالا از سرزمين مادريشان جدا شده اشکبار و قلب او را غمگین می سازد.  

پاسگاه مرزي در خاك ارمنستان

در 30 كيلومتري نرسيده به جلفا ، تابلويي به اين مضموم "آسياب خرابه " توجه هر بيننده اي را به خود جلب ميكند . كه از آنجا جاده اي فرعي بطول 4 كيلومتر شما را تا آبشار آسياب خرابه هدايت ميكند .

در اين منطقه چشمه اي واقع است كه آب آن از كوه كيامكي تامين مي شود . در مظهر چشمه ، درختان انجير وحشي روييده ، آب چشمه پس از تبديل شدن به يك آبشار زيبا در ته دره به يك رشته جويبار پيوسته و جريان مي يابد . 

آبشار آسياب خرابه يكي از اكوسيستم هاي طبيعي و كم نظير استان آذربايجان شرقي مي باشد . اين آبشار با ديواره هاي پوشيده از خزه خوشرنگ ، سرخس دارويي پرسياوشان ،  

گياهان آبزي و همچنين چشمه هاي زلال و غاري بسيار زيبا و ناوديسي ،  توجه هر بيننده اي را به خود جلب ميكند .   

متاسفانه بخاطر تاريك شدن هوا و نداشتن تجهيزات لازم از ديدن اين غار محروم شديم ولي اين خود انگيزه اي است براي دوباره رفتن به اين آبشار

  ده ها آبشار كوچك و بزرگ و صداي يكنواخت ريزش آب ، چشم انداز بديع و هواي خنك ، از عناصر جذاب و دلپذير اين آبشار است .

ارتفاع آبشار اصلي آسياب خرابه حدود 10 مترو مساحت محوطه آن 200 متر مربع مي باشد .

 در سمت راست ته دره ، آبشارهاي فراواني بوجود آمده و تمام سطح ديواره ها سبز رنگ به نظر مي رسد . 

يكي از ويژگيهاي منحصر به فرد اين آبشار اين است كه به علت مقاومت نداشتن طبقات آهكي ، قسمت زيرين آبشار عقب نشيني كرده ، 

و حفره اي را ايجاد نموده است و در اين حفره ، درختان بيد تنومندي روييده اند كه سايه اندازشان محل مناسبي براي استراحت گردشگران است .  

اين منطقه از نظر تنوع گياهي و جانوري نيز بسيار قابل توجه ميباشد و هم اكنون در محدوده پناهگاه حفاظت شده منطقه كيامكي قرار دارد . 

جريان آب در اين آبشار ، پس از شستشوي بوته هاي بالادست ، با نرمي و به شكل يكپارچه بصورت چشمه سارهاي كوچك ،

 رشته به رشته و پهلو به پهلو ، چون ريسه هاي شفاف و زلال فرو مي ريزد تا مزارع و مراتع پايين دست را سيراب كند . 

وجه تسمه آسياب خرابه : اين محل روزگاري جزو روستاي  قديمي هلق بوده است  و به دليل اينكه قبلا" در اين محل يك واحد آسياب آبي مشغول بكار بوده و فعلا" ويران شده ، به اين نام معروف گرديده است . 

مرجع اطلاعات : كتاب آبشارهاي ايران  به نگارش آقای مهندس مجید اسکندری

وطن يعني هدف يعني شهامت

وطن يعني شرف يعني شهادت

وطن يعني گذشته ، حال ، فردا

تمام سهم يك ملت زدنيا

وطن يعني چه آباد و چه ويران

وطن يعني همينجا يعني ايران 

مدتها بود كه ميخواستم به يك گروه كوهنوردي ملحق بشم و با تجربيات ديگر كوهنوردان ، مخصوصا" كوهنوردان مطرح آشنا شوم . براي همين چند گروه كوهنوردي را مد نظر قرار دادم . 

و از ميان آنها ، باشگاه كوهنوردي و اسكي دماوند را انتخاب كردم . اين باشگاه با بيش از 50 سال سابقه در زمينه كوه ، يكي از قديمي ترين گروههاي كوهنوردي در ايران ميباشد . 

البته اين باشگاه به غير از ورزش كوهنوردي ، در ديگر رشته ها از قبيل يخ نوردي ، ديواره نوردي ، دره نوردي ، صخره نوردي ، غارنوردي ، هيماليانوردي ، جنگل نوردي ، طبيعت گردي ، دوچرخه كوهستان و اسكي نيز در حالت فعاليت ميباشد . 

مقدمه و لازمه ورود به هر گروه كوهنوردي ، شركت در كلاسهاي كوهپيمايي ، سنگنوردي ، يخ و برف و همينطور اصول نقشه خواني و كار با قطب نما و . . . ميباشد . 

 

بلاخره پس از دو ماه انتظار و رسيدن حد نصاب نفرات در اولين كلاس شركت كردم . كلاس كوهپيمايي با مربيگري آقاي پيمان ثروت در تاريخ 2 و 3 مهرماه در ناحيه بند يخچال (دربند) تشكيل شد .

 

 در اين كلاس ، كه بسيار مفيد بود ، در باره مفاهيمي همچون تعاريف كوه ، لوازم و تجهيزات كوهپيمايي ، انواع گره ها ، آمادگي جسماني ، تغذيه ، اصول گامبرداري و همينطور تشكيلات كوهنوردي صحبت و بحث شد .  

بد نيست با تعدادي از فوايد عضويت در گروه‌هاي كوهنوردي آشنا شويم كه هر کدام از اين فوايد ، ما را در راه رسيدن به موفقيت‌هاي بعدي بسيار کمک خواهد کرد .

کسب مهارت‌هاي ارتباطي : عضويت در گروه ، مهارت‌هاي ارتباطي فرد را افزايش مي‌دهد چراکه او موظف مي‌شود که با افراد گوناگون با سلايق و رفتارهاي مختلف کار کند و با آنها کنار بيايد .

ياد گرفتن مهارت‌هاي حل مشکل و حل مساله : با عضويت در گروه‌ها است که افراد فرامي‌گيرند که چگونه با مشکلات ، مسايل ،

اختلافات و سوءتفاهم‌هايي که بين خودشان پيش مي‌آيد ، مواجه شوند و به شيوه صحيح آنها را حل و فصل کنند . 

کسب مهارت تفکر منطقي و برنامه‌ريزي : اگر يک گروه ، خوب هدايت شده باشد و يا مربيان و مسوولان باتجربه و علاقه‌مندي آنها را هدايت کنند ،

کمک ارزشمندي به اعضاي خود در زمينه برنامه‌ريزي براي انجام فعاليت‌ها و کارها و همچنين تفکر منطقي خواهند کرد. 

آموختن نظم و انضباط و همچنين پيدا کردن انگيزه : به هر حال ، هر فعاليت اجتماعي و علمي بايد به صورت منظم و مشخص انجام شود.

شرکت کردن در کارهاي گروهي ، به دليل حضور افراد مختلف ، انگيزه فعاليت‌هاي بيشتر و منظم‌تر را به وجود مي‌آورد . 

گرفتن ارتباط با افراد و گروه‌هاي سطوح بالاتر : کسب تجربه و انجام فعاليت گروهي ، به مرور راه را براي آشنايي با افراد باتجربه‌تر و گروه‌هاي شناخته شده‌تر فراهم مي‌کند . اين آشنايي و برقراري ارتباط ، مي‌تواند مسير رسيدن به پيشرفت را به مراتب کوتاه‌تر کند.

جلب حمايت ، تشويق و پيدا کردن فرصت : چنين انگيزه‌هايي براي رشد و موفقيت هر انساني لازم است و عضويت در گروه ، بهترين راه براي دستيابي به چنين انگيزه‌هايي است. 

راستي بايد خدمتتان عرض كنم كه اين هفته دومين سالگرد تاسيس وبلاگ ايران سرزمين من ميباشد . اميدوارم كه در دو سال گذشته توانسته باشم تعدادي از جاذبه هاي وطن عزيزمان را به نمايش گذاشته باشم . 

و در جهت معرفي آنها قدمي هر چند كوچك ، در وسع خودم برداشته باشم و با يك خدا قوت ديگه بتوانم اين مسير را ادامه دهم . 

 در ضمن عكسهايي كه مشاهده ميكنيد متعلق به برنامه هاي هفته هاي اخير در مسير پناهگاه كلكچال ، بند يخچال و همينطور دهانه ورودي غار رودافشان ميباشد .