دژ گلخندان
شكوفا باد فصل آرزوتان
بهارخير و خوبي روبروتان
صفاي مستي صهباي نوروز
جهان تا باد بادا در سبوتان
در مرور ايامي كه به گشت و گذر مي گذرانم ، هميشه برايم مسرت بخش و خوشحال كننده بوده و هست و خواهد بود . براي همين دوست دارم بنويسم و خوشحال مي شوم وقتي كه ديگران هم اين مطالب را مي خوانند و عكسها را تماشا مي كنند و لذت مي برند .
و وقتي اين احساس شعف را در برخورد با دوستان و آشنايان و همينطور در پيامها مي بينم و ميخوانم ، واقعا" باعث شادي و خوشحالي من ميشود و نيرويي مضاعف جهت ادامه برنامه هايم مي گيرم .
دژ از جناح جنوب شرقي
اين هفته مي خواهم در باره دژ گلخندان كه در تاريخ چهارم فروردين ماه در اولين برنامه سال 1388 به همراه دوستان خوبم آقايان صارمي و سيف انجام دادم برايتان بگويم .
برج ديدباني
همانطور كه ميدانيد در ايران قلعه ها ، دژها و كاروانسراهاي زيادي وجود دارد كه متاسفانه خيلي از آنها در حال تخريب و از بين رفتن هستند . بعضي از اين قلعه ها دراطراف و نزديكي تهران ميباشند و كمتر كسي به آنها توجه دارد ، حتي اسم آنها را هم خيلي ها نشنيده اند .
دژ از نمايي دورتر
ما ساعت 6 صبح تهران را به سمت بومهن كه در شرق تهران است ترك كرديم . پس از طي 20 كيلومتر به بومهن رسيديم و سراغ روستاي گلخندان را از اهالي گرفتيم .

در نهايت از طريق جاده اي فرعي در فاصله 5 كيلومتري جاده آسفالته بومهن به دماوند در ضلع جنوبي روستاي گلخندان ساعت 7 صبح به دژ مستحكمي كه در نقطه اي نسبتا" مرتفع قرار داشت رسيديم .
اين دژ در تقاطع دو رودخانه بومهن و رودهن قرار دارد و درهمان ابتدا بخاطر وجود تابلو سازمان ميراث فرهنگي و خاكبرداريهايي كه شده بود متوجه شدم كه خوشبختانه اين سازمان در حال گمانه زني و جمع آوري اطلاعات و تعمير و ترميم اين اثر ميباشد .
آغاز استقرار و ساخت اين دژ به دوره سلجوقيان باز مي گردد كه در دوره هاي ايلخاني ، تيموري و اوايل صفوي نيز مورد استفاده قرار گرفته است . ولي اسناد و مداركي پيدا شده كه نشان مي دهد زندگي از قرن دوم تا يازدهم در آن ادامه يافته است .
اين دژ داراي ويژگيهاي منحصر بفردي ميباشد و ميتواند يافته هاي حائز اهميتي را پس از كاوش به باستان شناسان ارائه دهد . بد نيست بدانيد قديمي ترين يافته ، سكه هايي است كه متعلق به قرن دوم هجري است و گفته ميشود كه متعلق به يك حاكم دوره عباسيان همدوره مامون بوده است .
در كاوشهاي باستان شناسان تعداد زيادي قطعات سفال ، سر پيكانهاي فلزي ، قطعات مفرغي ، شيشه ، اشياء سنگي و زينتي كشف شده است .
راهرويي كه به بيرون قلعه راه دارد
در حين بازديد ، ما الوارهاي مستحكمي را ديديم كه بر روي گودالهايي پوشانده شده بود و متوجه شدم باستان شناسان پس از 4 متر كاوش عمودي تازه به بستر دژ رسيده اند و لايه هايي ضخيم از خاكستر را نيز پيدا كرده اند كه نشان از آتش سوزي مهيبي را مي داده است .
يكي از دربهاي خروجي
ديوارهاي اين دژ از قلوه سنگهاي رودخانه اي تراش نخورده با استفاده از ملات گل ساخته شده است كه قرار است گروه باستان شناسي با استفاده از همين ملات گل جهت ترميم اين اثر همت بگمارند .
ديوار شرقي
كاملترين قسمت دژ ، ديوار بزرگي است كه در قسمت شرقي آن قرار دارد . عرض ديوار در دو رديف سنگ و ارتفاع آن در بعضي جاها بنظربيش 10 متر مي باشد .
پلكان سنگي
در گشت و گذاري كه در داخل دژ داشتيم به راهرويي برخورد كرديم كه بصورت زيرزميني همراه با پيچي كوتاه به سمت پايين مي رفت
و از طريق دهانه اي باريك به بيرون دژ راه پيدا مي كرد و سپس با استفاده از پلكاني سنگي كه نيمي از آن تخريب شده بود تا كنار رودخانه پيش ميرفت
نماي دهانه سوراخ از بيرون دژ
در قسمت جنوب غربي دژ سوراخي نسبتا" بزرگ با شيبي تند مشاهده ميشود كه به بيرون دژ ، راه پيدا ميكند كه در اولين نگاه انسان را ياد سرسره هاي پاركهاي آبي مي اندازد كه هر چي فكر كردم متوجه نشدم اين سوراخ چه نقشي در اين دژ داشته است .
نماي دهانه سوراخ از داخل دژ
درباره اين دژ در جايي خواندم : در اول سنه 909 موكب شاه اسمعيل صفوي با عساكر ( لشگرها ) ظفر شعار از رستمدار حركت كرد و فسحت قلعه گلخندان را كه از متانت با چرخ برين و فلك رفيع برابري داشت محاصره فرمود و آن قلعه را متصرف شدند و قتل عام نمودند و از آنجا به قلعه فيروزكوه رفتند و آنجا نيز چون گلخندان بگرفتند .
سنگ قبري قديمي در نزديكي امامزاده قاسم
اين اثر نخستين بار در سال 1353 شناسايي شد و در سال 1379 به شماره 2888 در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است .
پيرمردي از روستاي برگ جهان
وقتي بر بلنداي دژ ايستاده بودم فكر كردم در زمانهاي گذشته براي وارد شدن به اين دژ چه مراحل سختي را بايستي طي ميكردند ولي حالا در مدت يكساعت چه راحت وارد دژي ميشدم كه خاطرات فراواني را دل خود جاي داده است .

به سمت شمال كه نگاه كردم ، قله دماوند كاملا" مشهود بود كه كلاهكي از ابر بر روي آن سيطره پيدا كرده بود و منظره جالب و زيبايي را تداعي ميكرد و براي ما در حال طنازي بود .
در سمت شرق و در فاصله 500 متري قلعه ، امامزاده اي بنام زيد بن قاسم ديده ميشود كه گنبد آن از روي دژديده ميشد وقتي به نزديكي آن رفتيم قبرستاني قديمي با سنگ قبرهايي كه از تاريخ آنها ميتوانستيم حدس بزنيم كه متعلق به حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ سال پيش است ما را حيرت زده كرد .

نماي قلل مذكور از نزديكي سد لتيان
ساعت 10 صبح پس از بازديد از دژ و امامزاده تصميم گرفتيم جهت شناسايي جاده اي كه از رودهن شروع ميشود و به ده ها روستا ارتباط پيدا ميكرد گذري كنيم .
سد لتيان
روستاهايي كه از آنها گذر كرديم عبارتند از وسكاره ، آردينه ، جورد ، ايرا ، علاين ، كلاين ، لواسان بزرگ ، چهارباغ ، رسنان ، هنزك ، ( سد لتيان ) ، نيكنام ده ، برگ جهان ، افجه و در نهايت از طريق لواسان به سمت تهران راهي شديم.
















